دریاچه نمک حوض سلطان در استان قم – ویبره

دریاچه نمک حوض سلطان در استان قم – ایرانگردی

دریاچه نمک حوض سلطان در استان قم
دریاچه نمک حوض سلطان یا دریاچه شاهی ، فروافتادگی نامتقارنی با ۳۳۰ کیلومترمربع وسعت ، در ۴۰ کیلومتری شمال شهرستان قم و در شمال باختری دریاچه نمک و ۸۵ کیلومتری جنوب تهران و در حاشیه بزرگراه تهران قم قرار دارد .

این دریاچه که به دریاچه ساوه قم و دریاچه شاهی هم معروف است به مساحت تقریبی ۲۴۰ کیلومتر مربع در شمال شرق شهرستان قم واقع شده است و رشته کوه های البرز در شمال آن قرار دارد وسعت و شکل دریاچه متناسب با ورود آب و میزان بارندگی آن در فصول مختلف سال متفاوت است . در مواقع بارندگی و ذوب برف های ارتفاعات اطراف چون بر میزان آب ورودی افزوده می شود ، وسعت آن زیاد و در غیر از این ایام وسعت آن کاهش می یابد . بدین ترتیب سطح آب دریاچه پیوسته در نوسان است .

در موقع پر آبی سطح دریاچه گسترش می یابد و آب آن اراضی پست و شوره زار باتلاقی پیرامون را می پوشاند و دریاچه بزرگی به طول ۱۸ و عرض ۱۶ کیلومتر تشکیل می دهد که به نام دریاچه حوض سلطان یا کویر نمک مشهور است . رود های متعددی به ین دریاچه وارد می شوند که عموما از اراضی شوره زار و نمکی اطراف عبور می کنند .
حوض سلطان در سال ۱۸۸۳ میلادی و بر اثر ساخت جاده شوسه تهران قم تشکیل شد .
راه های ورود به منطقه : در ۳۵ کیلومتری مسیر قم – تهران جاده خاکی وجود دارد که به دریاچه می رسد . درون دریاچه نیز جاده خاک ریزی هست که برای جلوگیری از فرو رفتن خودرو ها در باتلاق و بهره برداری از نمک دریاچه مورد استفاده قرار می گیرد .

این دریاچه شامل دو چاله جدا از هم یکی به نام « حوض ‎سلطان » و دیگری به نام « حوض ‎مره » است که با آبراهه باریکی به هم وصل می ‎شوند .
حوضه باختری ( حوض‎ سلطان ) داری بلندی ۸۰۶ متر از سطح دریا است که به طور معمول از روان ‎آب‎ های سطحی تغذیه می ‎شود .
حوضه خاوری ( حوض ‎مره ) ، افزون بر روان ‎آب ‎ها ، از رود هایی مانند رودشور و قره‎ چی نیز بهره می ‎گیرد .

مطالعات مستوفی ( ۱۳۵۰ ) نشان می‎ دهد که آب‎ ابتدا وارد حوض‎ مره شده و پس از پر شدن آن ، از مسیل دو حوض گذشته وارد حوض ‎سلطان می ‎شود و هنگامی که آب در حوض‎ سلطان چند متر بالاتر آمد ، به طرف حوض‎ مره بازمی ‎گردد و سرریز این دو حوض ، به دریاچه نمک تخلیه می ‎شود . مشاهدات صحرایی کرینسلی ( ۱۹۷۰ ) ، نشان می ‎دهد که از مرکز دریاچه به خارج دو پهنه جداگانه قابل شناسایی است .
یکی مرکز دریاچه که حدود ۲۴ درصد از مساحت آن را زیر پوشش دارد و با پوسته نمکی پوشیده شده است .
دوم ، زون مرطوب که ۷۶ درصد بقیه را تشکیل می ‎دهد که به زون گیاهان ریشه‎ بلند به پهنای ۲۰ متر می ‎رسد . پوسته نمکی با ۵ سانتیمتر ضخامت ، شامل نوار های هم ‎مرکز سفید و خاکستری است و در زیر آن سیلت ‎های رسی و خاکستری رنگ مرطوب قرار دارد . این زون ( پوسته نمکی ) به طور فصلی با آب پوشیده می ‎شود ، ولی مناطق مرکزی آن ممکن است در تمام سال ، آب‎دار باشد .

مطالعات انجام شده در زون مرطوب نشان داده که میزان رس موجود در نمونه ‎ها ، ۳۵ تا ۴۵ درصد است که ۱۰ تا ۹۰ درصد کانی ‎ها ، کائولینیت ‎است . در پشته ‎های شن و ماسه ‎ای زون گیاهان با ریشه بلند ، چند خط داغ آب وجود دارد که به سمت سراشیبی تا ارتفاع ۸۲۶ متر ادامه دارد . اختلاف ارتفاع بین پست‎ ترین و بلندترین خط داغ آب ۲۰ متر است . پیشروی وسیع مخروط ‎افکنه ‎ها در پهنای زون مرطوب و روی پوسته نمکی نشانگر آن است که روان ‎آب سطحی بیش از گذشته است و تغییر آب و هوایی به سوی دوره مرطوب ‎تر از گذشته ، پیش می ‎رود .

مطالعات معتمد و همکاران ( ۱۳۵۶ ) نشان داده است که رسوبات حوض ‎سلطان بیشتر از نوع گچ و نمک ، مارن و رس است . بررسی ‎های لرزه ‎نگاری و حفاری نیز نشان داده که نمک تا عمق ۴۶ متر وجود دارد . این نمک ، به صورت ۵ لایه جدا از هم با ضخامت کل تا ۲۰ متر است که با رس‎ های قهوه ‎ای تا خاکستری از یکدیگر جدا می‎ شوند .

دریاچه نمک حوض سلطان در استان قم – Vibre.ir – جهانگردی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *